Hipoteka nie blokuje sprzedaży
Hipoteka to zabezpieczenie banku wpisane w dziale IV księgi wieczystej. Obciąża mieszkanie, nie Ciebie - i przeszłaby na kupującego, gdyby jej nie wykreślić. Dlatego w praktyce nikt nie kupuje mieszkania z hipoteką „na zawsze”: transakcja jest ułożona tak, żeby z ceny najpierw spłacić Twój kredyt, a potem wykreślić wpis.
To bardzo częsta sytuacja. „Jak sprzedać mieszkanie z hipoteką” i „z kredytem hipotecznym” to razem ok. 320 wyszukiwań miesięcznie - jeden z najczęstszych problemów osób sprzedających samodzielnie.
Dwa dokumenty z banku
Zanim wystawisz ogłoszenie, poproś swój bank o dwa pisma:
- Zaświadczenie o saldzie zadłużenia - ile zostało do spłaty na konkretny dzień, numer rachunku do spłaty, informacja o odsetkach naliczanych dziennie.
- Zobowiązanie do wydania zgody na wykreślenie hipoteki (nazywane też promesą) - bank zobowiązuje się, że po wpłacie wskazanej kwoty wyda zgodę na wykreślenie.
Bank kupującego, notariusz i sam kupujący będą chcieli zobaczyć oba. Zapytaj przy pierwszym kontakcie, ile bank czeka na ich wydanie i ile kosztują - terminy i opłaty ustala każdy bank w swojej taryfie. Zaświadczenie o saldzie zamawiasz drugi raz tuż przed aktem, bo kwota zmienia się z każdą ratą.
Jak przepływają pieniądze
W umowie przedwstępnej i w akcie zapisujecie, że kupujący płaci cenę w częściach:
- część na spłatę Twojego kredytu - przelew bezpośrednio na rachunek wskazany w zaświadczeniu banku,
- reszta ceny - na Twój rachunek.
Gdy kupujący bierze kredyt, jego bank robi te przelewy sam, na podstawie aktu i zaświadczenia z Twojego banku. Gdy płaci gotówką, można użyć depozytu notarialnego - notariusz przyjmuje pieniądze i wypłaca je według warunków zapisanych w akcie. To bezpieczne dla obu stron, a zasady depozytu reguluje Prawo o notariacie.
Zadatek z umowy przedwstępnej często od razu idzie na spłatę części Twojego kredytu albo trafia do Ciebie - ustalcie to na piśmie. O tym, jak bezpiecznie przyjmować pieniądze, piszemy w artykule o oszustwach przy sprzedaży.
Wykreślenie hipoteki
Po spłacie kredytu bank wydaje zgodę na wykreślenie hipoteki. Z nią składa się do sądu wniosek o wykreślenie:
- opłata sądowa: 100 zł od każdej hipoteki - to połowa opłaty od wpisu (200 zł),
- jeśli bank wpisał dwie hipoteki (np. przy starszych kredytach), płacisz od każdej osobno,
- wniosek może złożyć notariusz przy akcie albo Ty sam - ustal to z kancelarią,
- dowód zapłaty dołączasz do wniosku.
Kupujący i jego bank zwykle akceptują, że wykreślenie nastąpi po akcie, bo spłata idzie bezpośrednio do Twojego banku. Formalnie wykreślenie kończy sprawę dopiero wtedy, gdy sąd dokona wpisu.
Harmonogram sprzedaży z hipoteką
Poniżej nasz proponowany plan. Terminy po stronie banku i sądu zależą od nich - zostaw zapas.
| Kiedy | Co robisz | Po co |
|---|---|---|
| Przed ogłoszeniem | Rozmowa z bankiem, zamówienie zaświadczenia o saldzie i zobowiązania do zgody na wykreślenie. Sprawdzenie w umowie kredytu opłaty za wcześniejszą spłatę. | Wiesz, ile musisz dostać „na rękę” minimum. |
| Przed ogłoszeniem | Kontrola działu IV księgi: czy nie ma starych, niewykreślonych hipotek. | Stary wpis wykreślasz teraz, nie przy akcie. |
| Po znalezieniu kupującego | Sprawdzenie finansowania kupującego. | Bank kupującego potrzebuje Twoich dokumentów do decyzji. |
| Umowa przedwstępna | Zapis: część ceny na rachunek Twojego kredytu, kwota według zaświadczenia aktualnego na dzień aktu. | Kupujący wie, jak zapłaci. |
| Kilka dni przed aktem | Aktualne zaświadczenie o saldzie. | Kwota spłaty musi być dokładna. |
| Akt notarialny | Kupujący (lub jego bank) płaci: spłata kredytu plus reszta ceny. | Twój kredyt jest spłacony z ceny. |
| Po spłacie | Zgoda banku na wykreślenie, wniosek do sądu, 100 zł. | Mieszkanie bez hipoteki u kupującego. |
Jak mówić o hipotece kupującemu
Kupujący, który pierwszy raz słyszy „mieszkanie z hipoteką”, często się niepokoi. Uprzedź to:
- Napisz o tym w ogłoszeniu jednym zdaniem: „hipoteka do spłaty z ceny w dniu aktu, zaświadczenie banku do wglądu”. Szablon znajdziesz w artykule ogłoszenie, które sprzedaje.
- Pokaż zaświadczenie o saldzie na prezentacji albo po złożeniu oferty. Kupujący widzi, ile trafi do Twojego banku, a ile do Ciebie.
- Wyjaśnij przepływ pieniędzy: część ceny idzie bezpośrednio do Twojego banku, więc kupujący nie ryzykuje, że zapłaci, a hipoteka zostanie.
Kupujący z kredytem zwykle zna ten schemat - jego bank robi takie transakcje na co dzień. Gotówkowy kupujący częściej pyta o bezpieczeństwo; dla niego dobrym rozwiązaniem jest depozyt notarialny. Gdzie szukać kupujących i jak rozpoznać ich finansowanie, piszemy w artykule gdzie znaleźć kupującego. Cały proces sprzedaży znajdziesz w przewodniku po sprzedaży mieszkania.
Szczególne przypadki
- Kredyt we frankach albo euro. Kwotę spłaty bank przelicza po swoim kursie z dnia spłaty. Ustal z bankiem, jak policzy kwotę, i zostaw zapas w cenie minimalnej. Jeśli spierasz się z bankiem o umowę, sprzedaż jest możliwa, ale skonsultuj ją z prawnikiem.
- Kilka hipotek (np. kredyt i pożyczka hipoteczna w różnych bankach). Każdy bank wydaje swoje zaświadczenie i swoją zgodę, każde wykreślenie kosztuje 100 zł.
- Hipoteka przymusowa (urząd skarbowy, ZUS). To nie kredyt - organ zabezpieczył na mieszkaniu swoją należność. Wyjaśnij, czego dotyczy, i ureguluj ją przed sprzedażą.
- Sprzedajesz i jednocześnie kupujesz. Termin aktu, spłata kredytu i wydanie mieszkania muszą się zgrać z zakupem. Zapisz w umowie przedwstępnej termin wydania mieszkania późniejszy niż termin aktu.
Uczciwie: przy kredycie walutowym w sporze, kilku wierzycielach albo hipotece przymusowej warto zapłacić za godzinę prawnika albo zapytać notariusza przed umową przedwstępną. Przy zwykłym kredycie w złotych sprzedaż z hipoteką przeprowadzisz sam z tym poradnikiem i listą dokumentów. Dom z hipoteką sprzedaje się tak samo - specyfikę domu znajdziesz w przewodniku po sprzedaży domu.
Najczęstsze pytania
Czy muszę spłacić kredyt przed sprzedażą mieszkania?
Nie. Kredyt spłaca się z pieniędzy kupującego w dniu aktu albo zaraz po nim. Wystarczy, że w akcie zapiszecie, jaką część ceny kupujący przeleje bezpośrednio do Twojego banku.
Czy kupujący z kredytem może kupić mieszkanie z hipoteką?
Tak, to częsta sytuacja. Bank kupującego przelewa część kredytu na spłatę Twojego kredytu, a resztę Tobie. Potrzebuje do tego zaświadczenia z Twojego banku o saldzie i numerze rachunku do spłaty.
Czy bank pobierze opłatę za wcześniejszą spłatę kredytu?
Sprawdź umowę kredytu. Ustawa o kredycie hipotecznym ogranicza możliwość pobierania takiej opłaty - zależy ona od rodzaju oprocentowania i czasu od zawarcia umowy.
Co jeśli cena sprzedaży nie pokryje kredytu?
Wtedy różnicę musisz dopłacić z własnych pieniędzy albo uzgodnić z bankiem inne zabezpieczenie. Bez spłaty całego zadłużenia bank nie wyda zgody na wykreślenie hipoteki, a kupujący bez wykreślenia nie kupi.
Kto składa wniosek o wykreślenie hipoteki?
Właściciel albo notariusz przy okazji aktu. Do wniosku dołącza się zgodę banku na wykreślenie i dowód opłaty sądowej 100 zł od każdej hipoteki.
Czy da się sprzedać mieszkanie z kredytem we frankach?
Tak. Ustal z bankiem kwotę spłaty w złotych na dzień aktu i sposób przeliczenia kursu. Jeśli prowadzisz spór z bankiem o umowę frankową, porozmawiaj z prawnikiem przed umową przedwstępną.